Rotary tegen menstruatiearmoede

Kleine voorziening, grote impact

Menstruatiearmoede is ook in Nederland een groeiende maatschappelijke uitdaging. Eén op de acht meisjes en vrouwen heeft thuis onvoldoende geld voor menstruatieproducten zoals maandverband of tampons. Dat leidt niet alleen tot schaamte en stress, maar heeft ook directe gevolgen voor onderwijs, werk en sociale deelname. Meisjes missen lessen, sportactiviteiten of zelfs examensmet blijvende impact op hun toekomstkansen.

Voor Rotary International was dit aanleiding om lokaal in actie te komen. Vanuit het programma Girls’ Empowerment zetten Rotaryclubs in Nederland zich actief in om menstruatiearmoede zichtbaar én bespreekbaar te maken. Daarbij staat één doel centraal: zorgen dat geen enkel meisje of vrouw wordt buitengesloten door een gebrek aan basisvoorzieningen.

Josje Bootsma, Ambassadeur Girls’ Empowerment voor Nederland en Vlaanderen, benadrukt het belang van deze aanpak: “In Nederland mag het niet zo zijn dat iemand door gebrek aan menstruatieproducten niet kan deelnemen aan onderwijs of werk. Toch is dit voor veel meisjes en vrouwen dagelijkse realiteit.”

Samenwerken aan een concrete oplossing

Om deze uitdaging aan te pakken werkt Rotary samen met het Armoedefonds. Via dit landelijke netwerk worden gratis menstruatieproducten beschikbaar gesteld bij zogeheten Menstruatieproducten Uitgiftepunten (MUP’s). Deze uitgiftepunten bevinden zich op toegankelijke locaties zoals buurthuizen, scholen, sportcentra en maatschappelijke instellingen.

Inmiddels zijn er in Nederland ongeveer 3.000 MUP’s actief, waarmee jaarlijks naar schatting 250.000 meisjes en vrouwen worden bereikt. Rotaryclubs dragen bij door nieuwe MUP’s te openen, producten beschikbaar te stellen en lokaal bewustwording te creëren.

Lokale impact in Rijswijk

Een krachtig voorbeeld komt uit Rijswijk, waar één op de vijf gezinnen in armoede leeft. Rotaryclub Rijswijk-Ypenburg opende in zwembad De Schilp een MUP-kastje om menstruatieproducten laagdrempelig beschikbaar te maken voor meisjes en vrouwen die dat nodig hebben.

Volgens Simone Bel van de club is het initiatief veel meer dan een praktische voorziening: “Het is een soort EHBO-kastje voor iedere maand. Het voorkomt gemiste schooldagen, examens en trainingen. Wat klein lijkt, kan voor een meisje of jonge vrouw met weinig geld het verschil maken.”

Ook de gemeente Rijswijk sloot zich aan bij het project. Wethouder Gijs van Malsen, verantwoordelijk voor armoedebestrijding, noemt menstruatieproducten een basisbehoefte: “Dankzij initiatieven van organisaties en gemeenten wordt gewaarborgd dat deze producten beschikbaar zijn voor iedereen, ook wanneer het financieel even niet lukt.”

Girls’ Empowerment in de praktijk

Ook Rotaryclub Voorhout zet zich al langere tijd in voor het beheren van MUP-uitgiftepunten. Voor de club sluit dit direct aan bij de Rotary-visie op Girls’ Empowerment: meisjes gelijke kansen bieden om zich te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving.

Oud-voorzitter Diana Jirka-van Staden ziet dagelijks de waarde van het project: “Het is onacceptabel dat meisjes hierdoor niet naar school kunnen. De club is hier direct mee aan de slag gegaan en heeft er een succesvol project van gemaakt. Binnen de club heerst trots op wat hiermee concreet wordt bereikt.”

Een kleine actie met blijvend effect

De aanpak van Rotary laat zien hoe lokale samenwerking een groot verschil kan maken. Door samen te werken met gemeenten, maatschappelijke organisaties en vrijwilligers ontstaan concrete oplossingen voor een probleem dat vaak verborgen blijft.

Een MUP-kastje lijkt misschien klein, maar voor duizenden meisjes en vrouwen betekent het toegang tot onderwijs, werk, sport, sociale activiteiten en vooral: waardigheid, gezondheid en gelijke kansen.

District 1600 zet in op verbinding en bewustwording

Rotary District 1600 organiseerde vrijdag 27 maart een bijeenkomst rond diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie (DEI), waarin niet alleen kennis werd gedeeld, maar vooral werd gewerkt aan bewustwording en onderlinge verbinding. De centrale boodschap was helder: inclusie begint bij het doorbreken van aannames en het actief luisteren naar elkaar.

Gouverneur Hans Lodder benadrukte dat eerste indrukken vaak misleidend zijn. “We moeten voorbij gaan aan onze aannames en echt kijken naar wat mensen met elkaar delen,” was een van de kerninzichten van de dag. In een organisatie als Rotary, waar betrokkenheid en maatschappelijke inzet centraal staan, betekent dit dat iedereen gelijkwaardig moet kunnen meedoen en zich gezien voelt.

De bijeenkomst maakte duidelijk dat DEI geen abstract begrip is, maar een praktische houding. Het gaat niet om verschillen uitvergroten, maar om verbinding zoeken. Deelnemers werden uitgedaagd om hun eigen onbewuste vooroordelen onder ogen te zien en bespreekbaar te maken. Een eenvoudige maar krachtige oproep daarbij: vraag aan een ander hoe jouw aannames overkomen.

Maatwerk
Ook werd stilgestaan bij het verschil tussen gelijkheid en gelijkwaardigheid. Waar gelijkheid uitgaat van hetzelfde behandelen, vraagt gelijkwaardigheid juist om maatwerk en oog voor verschillende achtergronden en kansen. “Er zijn groepen mensen die drie keer door een hoepeltje moeten springen om dezelfde kans te krijgen,” werd benoemd. Dat besef vraagt om actie.

Inclusie werd omschreven als het omarmen en benutten van verschillen, waarbij iedereen daadwerkelijk kan meedoen en mee kan beslissen. Het creëren van een gelijkwaardig speelveld is daarbij essentieel. Nieuwe leden mogen geen ‘excuustruus’ zijn, maar volwaardige en gerespecteerde deelnemers binnen de organisatie.

De bijeenkomst gaf ook inzicht in de meerwaarde van diversiteit. Vijf belangrijke opbrengsten kwamen naar voren: betere prestaties, een sterker sociaal motief, betere representatie en beeldvorming, een voorbeeldfunctie naar de samenleving en een grotere mate van rechtvaardigheid. Tegelijkertijd werd benadrukt dat deze voordelen alleen tot hun recht komen als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.

Psychologische veiligheid

Zo is psychologische veiligheid cruciaal. Teams moeten een omgeving bieden waarin mensen zich vrij voelen om zich uit te spreken, fouten te maken en vragen te stellen. Daarnaast zijn commitment, leiderschap, bewustwording en de ruimte om te vertragen belangrijke randvoorwaarden. Zonder deze elementen blijft diversiteit oppervlakkig en komt inclusie niet van de grond.

Een krachtig beeld dat tijdens de bijeenkomst werd gebruikt, was dat van de ijsberg. Wat je van iemand ziet, is slechts het topje. Onder de oppervlakte schuilen ervaringen, overtuigingen en verhalen die bepalend zijn voor wie iemand is. Juist door hier oog voor te hebben, ontstaat echte verbinding.

De afsluitende boodschap van de bijeenkomst was duidelijk en praktisch: respecteer elkaar, sta open voor andere perspectieven en blijf vragen stellen. DEI is geen eenmalige inspanning, maar een continu proces van leren, reflecteren en handelen.

Met deze bijeenkomst onderstreept Rotary District 1600 dat inclusie geen liefdadigheid is, maar een noodzakelijke voorwaarde voor een sterke, toekomstbestendige organisatie. Zoals een van de deelnemers het treffend samenvatte: DEI gaat niet over anders zijn, maar over samen verder komen.